پیرامون رجعت ائمه معصومین

اشاره
شیخ حسن بن سلیمان «۱» در کتاب «منتخب البصائر» بسند خود از محمد بن مسلم روایت میکند که گفت: از حمران بن اعین و ابو الخطاب پیش از آنکه آن کارها از ابو الخطاب سر بزند «۲» شنیدم که میگفتند: از حضرت صادق شنیدیم میفرمود:
نخستین کسی که قبرش میشکافد و زنده شده بدنیا برمیگردد حسین بن علی علیه السّلام است.
______________________________
(۱) مولف در فصل اول مقدمه جلد یکم بحار الانوار مینویسد: کتاب «منتخب البصائر» تالیف شیخ فاضل حسن بن سلیمان شاگرد شهید (اول) رحمه اللَّه علیه است که منتخب کتاب «بصائر الدرجات» سعد بن عبد اللَّه اشعری است.
وی در این کتاب از کتابهای دیگری هم با تصریح باسامی آنها نام برده است، تا مطالب آن با آنچه از کتاب سعد بن عبد اللَّه گرفته میشود، اشتباه نشود، تالیفات دیگر حسن بن سلیمان کتاب «مختصر» و کتاب «رجعت» است که هر سه در این کتاب نام برده شده است».
(۲) ابو الخطاب: محمد بن مقلاص الاسدی الکوفی- غالی و ملعون است. روایات در مذمت و لعن و برائت از او بسیار وارد شده و عاقبت بنفرین حضرت صادق علیه السلام بقتل رسید:
فورد:
انه قال: اللهم العن ابا الخطاب، فإنه خوفنی قائما و قاعدا و علی فراشی. اللهم اذقه حر الحدید (تحفه الاحباب صفحه ۳۵۳)
.
مهدی موعود، ترجمه بحار الانوار ،متن،ص:۱۱۸۷
و این رجعت عمومی نیست (که تمام مردگان زنده شده سر از قبر درآورند) بلکه افراد خاصی بدنیا برمیگردند «۱» که یا مومن خالص و یا مشرک محض باشند.
و نیز در آن کتاب بسند مزبور از حماد بن عیسی روایت میکند که گفت:
بکیر بن اعین بمن گفت کسی که من در شخصیت بزرگش شک ندارم یعنی حضرت امام محمد باقر علیه السّلام فرمود: پیغمبر اکرم صلی اللَّه علیه و آله و سلم و علی علیه السّلام بدنیا رجعت میکنند.
نیز در کتاب یاد شده بسند مذکور از فضیل بن یسار از حضرت باقر علیه السّلام نقل میکند که فرمود: (اولی و دومی) را جبت و طاغوت بگوئید، و از رجعت نیز سخن بمیان نیاورید. اگر دشمنان بشما گفتند: شما شیعیان سابقا این حرفها را میزدید، بآنها بگوئید: اما امروز این را نمیگوئیم. زیرا پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله با صرف صد هزار درهم دلهای اینان را بدست آورد، تا دست از وی بردارند، و شما (شیعیان) نمیتوانید با سخنان خود دلهای آنها را جمع کنید.
مولف: مقصود حضرت اینست که از دشمنان تقیه کنید، و آنها را باین اسامی نخوانید (و از رجعت که خوش آیند آنها نیست، و برای شما ایجاد خطر میکند صحبت ننمائید).
همچنین در کتاب نامبرده بهمان سند از زراره روایت میکند که گفت: از حضرت صادق علیه السّلام از رجعت و امثال این امور مهم سوال کردم. حضرت فرمود: این را که میپرسید هنوز وقت آن نرسیده است. خداوند میفرماید: بَلْ کَذَّبُوا بِما لَمْ یُحِیطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا یَاْتِهِمْ تَاْوِیلُهُ «۲» یعنی: … بلکه آنها آنچه را که با علم خود بآن احاطه نداشتند، دروغ پنداشتند در صورتی که (دروغ نیست) و هنوز (موقع) تاویل آن نرسیده است.
و نیز در کتاب «منتخب البصائر» از محمد بن طیار از آن حضرت روایت کرده است
______________________________
(۱) رجوع کنید ببحث ما در باره رجعت، در پاورقی آینده همین باب.
(۲) سوره یونس- ۳۹٫
مهدی موعود، ترجمه بحار الانوار ،متن،ص:۱۱۸۸
که در تاویل آیه: وَ یَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ کُلِّ اُمَّهٍ فَوْجاً «۱» یعنی: و روزی که برانگیخته میکنیم از هر گروهی، جمعی را. فرمود: هر مومنی که کشته شده باشد؛ بدنیا برمیگردد تا (بعد از زندگی مجدد) بمرگ طبیعی بمیرد و هر مومنی که مرده باشد، بدنیا برمیگردد تا کشته شود (و بثواب شهادت نائل گردد).
و هم در کتاب مزبور از ابو بصیر روایت کرده که گفت: حضرت صادق علیه السّلام بمن فرمود: آیا مردم عراق رجعت را انکار میکنند؟ عرضکردم: آری. فرمود: آیا این آیه را در قرآن نخواندهاند: وَ یَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ کُلِّ اُمَّهٍ فَوْجاً؟ هم در آن کتاب از بکیر بن اعین از حضرت صادق علیه السّلام روایت کرده که فرمود:
گویا حمران بن اعین و میسر بن عبد العزیز را میبینم که با شمشیرهای خود مردم (بیدین) را در بین صفا و مروه بخاک میاندازند (که البته مقصود امام رجعت آنها بدنیا است).
و هم در آن کتاب است که جابر جعفی گفت: از حضرت صادق علیه السّلام تفسیر آیه وَ لَئِنْ قُتِلْتُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ اَوْ مُتُّمْ … «۲» یعنی اگر در راه خدا کشته شدید یا مردید … سوال شد، فرمود: ای جابر آیا میدانی راه خدا کدام است؟ عرضکرد نه بخدا مگر اینکه از شما بشنوم. فرمود: کشته شدن در راه علی و اولاد اوست.
هر کس در راه محبت او کشته شود، در راه خدا کشته شده است و هیچ کس نیست که ایمان باین آیه داشته باشد، مگر اینکه کشته شدن و مرگی در پیش دارد، باین معنی که اگر کشته شود دوباره برانگیخته میشود تا بمیرد، و اگر مرد، برانگیخته میشود تا اینکه کشته شود، نظیر این روایت در تفسیر عیاشی هم ذکر شده است.
مولف: شاید آخر روایت تفسیر قسمت آخر آیه یعنی وَ لَئِنْ مُتُّمْ اَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَی اللَّهِ تُحْشَرُونَ باشد، باین معنی که مقصود از «حشر» رجعت باشد.
نیز در کتاب مزبور از فیض بن ابی شیبه روایت میکند که گفت: شنیدم
______________________________
(۱) سوره نمل آیه ۸۵
(۲) سوره آل عمران آیه ۱۵۱
مهدی موعود، ترجمه بحار الانوار ،متن،ص:۱۱۸۹
حضرت صادق علیه السّلام آیه وَ إِذْ اَخَذَ اللَّهُ مِیثاقَ النَّبِیِّینَ … را تلاوت نمود و سپس فرمود: تمام پیغمبران برسول اکرم ایمان میآورند و علی علیه السّلام را یاری مینمایند و بعد فرمود: آری و اللَّه خداوند از زمان آدم تا پیغمبر خاتم هر پیغمبری را که مبعوث گردانید دوباره بدنیا برمیگرداند، تا در رکاب امیر المومنین علیه السّلام جهاد کنند. در تفسیر عیاشی این روایت بسند دیگر هم از فیض بن ابی شیبه نقل شده است.
و هم در کتاب مزبور از جابر بن یزید جعفی از حضرت امام محمد باقر علیه السّلام نقل کرده که در تفسیر یا اَیُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَاَنْذِرْ فرمود: مقصود از «مدثر» محمد صلّی اللَّه علیه و آله و آمدن آن حضرت در زمان رجعت است که مردم را از نافرمانی خدا برحذر میدارد. و در آیه دیگر که خدا میفرماید: إِنَّها لَإِحْدَی الْکُبَرِ نَذِیراً لِلْبَشَرِ «۱» نیز مقصود پیغمبر است که در رجعت بدنیا بازگشته بشر را از معصیت خدا برحذر میدارد، و هم در آیه دیگری که میفرماید: وَ ما اَرْسَلْناکَ إِلَّا کَافَّهً لِلنَّاسِ «۲» مقصود آن حضرت است که خدا او را در رجعت برای هدایت و تامین حوائج تمام مردم جهان برانگیخته میگرداند.
همچنین در کتاب «منتخب البصائر» بسند مذکور از امام محمد باقر و آن حضرت از امیر المومنین علیهما السلام نقل میکند که فرمود: آمدن «مدثر» در رجعت حتمی است. مردی عرضکرد: یا امیر المومنین! آیا پیش از قیامت انسان زنده میشود و باز میمیرد؟ فرمود: آری و اللَّه یک لحظه کفر بعد از رجعت سختتر از چند کفر قبل از رجعت است.
و هم در آن کتاب از یونس بن ظبیان از حضرت صادق علیه السّلام نقل میکند که فرمود: کسی که پیش از روز قیامت بحساب مردم رسیدگی میکند حسین بن علی علیه السّلام است و حساب روز قیامت هم بدست اوست باین معنی که هر کسی را (خدا بخواهد) او به بهشت یا بدوزخ میفرستد.
______________________________
(۱) سوره مدثر- آیه ۳۵- ۳۶
(۲) سوره سبا آیه ۲۸
مهدی موعود، ترجمه بحار الانوار ،متن،ص:۱۱۹۰
هم در آن کتاب از حمران بن اعین «۱» از امام باقر نقل کرده است که فرمود: اول کسی که در رجعت بدنیا برمیگردد، همسایه شما حسین علیه السّلام است آن حضرت چندان سلطنت میکند که از پیری ابروانش روی دیدگانش را میگیرد و نیز در کتاب مزبور از حضرت صادق علیه السّلام روایت میکند که در تاویل آیه یَوْمَ هُمْ عَلَی النَّارِ یُفْتَنُونَ «۲» یعنی روزی که آنها بر آتش امتحان میشوند فرمود:
مقصود اینست که در رجعت غل و غش آنها مانند طلا گرفته میشود، تا آنکه هر چیزی بحقیقت خود بازگشت کند.
مولف: شاید بیان حضرت اشاره باخباری باشد که در باره امتزاج بین دو طینت (در مجلدات سابق بحار) گذشت، یا اینکه مقصود امتحان آنها باشد تا آنکه واقعیت و باطن آنها آشکار شود.
نیز در کتاب «منتخب البصائر» از حضرت موسی کاظم علیه السّلام روایت میکند که فرمود: مردمی که مردهاند بدنیا بازگشت خواهند کرد و انتقام خود را میگیرند بهر کس آزاری رسیده بمثل آن قصاص میکند و هر کس خشمی دیده بمانند آن انتقام میگیرد و هر کس کشته شده قاتل را خود بتقاص خون خود میکشد و برای این منظور دشمنان آنها نیز بدنیا برمیگردند، تا خون ریختهشده خود را تلافی کنند و بعد از کشتن آنها سی ماه زنده میمانند، و سپس همگی در یک شب میمیرند، در حالی که انتقام خون خود را گرفته و دلهاشان شفا یافته است، و دشمنان آنها بسختترین عذاب دوزخ مبتلا میشوند. آنگاه در پیشگاه خداوند جبار ایستاده تا حقوق از دست رفته آنها را از دشمنان بگیرد.
و نیز در کتاب مزبور بسند مذکور از محمد بن عبد اللَّه بن حسین روایت کرده که گفت همراه پدرم بر حضرت صادق علیه السّلام وارد شدیم، میان آن حضرت و پدرم سخنی گذشت، سپس پدرم بحضرت عرضکرد: در باره رجعت چه میفرمائید؟ فرمود:
______________________________
(۱) حمران از مردم کوفه بوده است
(۲) سوره الذاریات ۱۳
مهدی موعود، ترجمه بحار الانوار ،متن،ص:۱۱۹۱
در این باره همان را میگویم که خداوند فرموده: تِلْکَ إِذاً کَرَّهٌ خاسِرَهٌ «۱» یعنی:
این بازگشت زیان بخشی است، تفسیر این آیه بیست و پنج شب قبل از رسیدن آن به پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله رسید. و این هنگامی است که مردم بدنیا برمیگردند و خونخواهی آنها تمام میشود، پدرم عرضکرد: اینکه خداوند در قرآن میفرماید: فَإِنَّما هِیَ زَجْرَهٌ واحِدَهٌ، فَإِذا هُمْ بِالسَّاهِرَهِ «۲» مقصود چیست؟ فرمود: وقتی از ستمگران انتقام گرفته شد و سپس مردند، ارواح آنها بیدار است نه میخوابد و نه میمیرد.
مولف: شاید علت اینکه اینان ببازگشت زیان بخش توصیف شدهاند، این باشد که آنها بعد از قتل و عذاب شدن، عذابشان تمام نمیشود، بلکه کیفرهای روز قیامت نیز در انتظار آنهاست، یا اینکه باین معنی باشد که آنها قادر نیستند برای انواع قتلها و عذابها راه چارهای بیاندیشند و «ساهره» شاید در تقدیر بنا بر اسناد مجازی این طور باشد که: آنها در حالت بیداری میباشند، یا اینکه: در میان گروه بیدارها هستند.
برگرفته از کتاب مهدی موعود :جلد سیزدهم از کتاب بحار الانوار نوشته آقای محمد باقر بن محمد تقی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *