پاسخ به یک پرسش مهدوی!

پاسخ به یک پرسش مهدوی!

در حدیث داریم که حضرت مهدی‌ عجل الله تعالی فرجه الشریف می­فرماید: «هر کس بگوید مرا دیده، دروغ گفته است»؛ در حالی که در بسیاریموارد، از شخصیت­های بزرگ نقل شده است که امام زمان را دیده­اند. تناقض چگونه قابل حل است؟
برای آن که بتوان به درستی در این‌باره گفت و گو کرد و به قضاوت نشست، ابتدا لازم است متن کلام حضرت را به دقت مرور کنیم، تا روشن شود مراد امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف چیست؟ حدیثی که بحث مشاهده و دروغگو بودن مدعی مشاهده را مطرح می­کند، آخرین توقیع و نامه­ای است که امام زمان‌ عجل الله تعالی فرجه الشریف به چهارمین و آخرین نایب خاص خود، چند روز پیش از مرگ او نوشته است. متن نامه چنین است:
بسم الله الرحمن الرحیم؛ ای علی بن محمد سمری! خداوند، اجر برادرانت را در عزای تو عظیم گرداند. به درستی که تو تا شش روز دیگر از دنیا می‌روی. پس به کارها­ی خود رسیدگی کن و به احدی وصیت مکن که پس از وفات، جانشین تو شود. به تحقیق، دومین غیبت (غیبت کامل) واقع شده است. پس ظهوری نیست. مگر بعد از اذن خدای عزّوجّل و آن، بعد از مدّتی طولانی و قساوت دل­ها و پرشدن زمین از ظلم خواهد بود. به زودی نزد شیعیان من می­آید، کسی که ادعای مشاهده می­کند. بدانید کسی که ادعای مشاهده کند، پیش از خروج سفیانی و ندا، او دروغگو و افترا زننده است. و لاحول و لاقوه‌ إلا بالله العلی العظیم.۱
این حدیث، در بردارنده نکاتی است، از جمله:
۱٫ مدعیان مشاهده، در این دوره، وجود خواهند داشت.
۲٫ مدعی مشاهده، پیش از خروج سفیانی و ندا (دو علامت حتمی ظهور) هم دروغگو است و هم افترا ‌زننده‌.
افترا یا تهمت، آن است که فردی به شخص دیگر، عملی یا قولی را نسبت دهد، در حالی که او چنین نکرده باشد؛ بنابراین، بین دروغگو­بودن و تهمت­زدن، تفاوت است. هر دروغگویی، تهمت‌زننده نیست. اگر کسی فقط مدعی دیدن باشد؛ ولی به حضرت، نسبتی ندهد، ممکن است دروغگو باشد؛ ولی تهمت­زننده نیست. امام، در این نامه هر دو صفت ناپسند را به مدعی مشاهده، وارد کرده است؛ یعنی، مدعی مشاهده، نسبتی نیز به حضرت می­دهد.
این نکات در نامه‌، بزرگان را بر آن داشت، تا با تأمل و تدبّر دقیق­تر، به محتوای نامه بنگرند و سپس اظهار نظر کنند.
عده­ای با توجه به این‌که نامه، در آخرین روزهای عمر نایب چهارم صادر شده و در آن، به پایان نیابت خاصه تصریح شده است، چنین گفته­اند که مراد از مدعی مشاهده، ادعای نیابت خاصه و ارتباط با حضرت است؛ زیرا نیابت خاص یعنی حضور نزد حضرت، همراه شناخت آن بزرگوار و رساندن سؤالات مردم و ابلاغ پاسخ­ها و پیام­ها. این فرد، هم ادعای دیدار دارد و هم آنچه می­گوید را از جانب حضرت بیان می­کند و حرف­ها را پیام حضرت اعلام می­کند.۲
حضرت امام خمینی‌; می­گوید: مراد از تکذیب مدعی مشاهده این است که فردی، مدعی ملاقات باشد؛ ولی شاهد و دلیلی نداشته باشد.۳ شهید صدر می­گوید: مراد، ادعای انحرافی است که شخصی با ادعای مشاهده و ارتباط، بخواهد عقاید و نظر خود را با نام پیام­های امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف به مردم القا کند.۴ برخی نیز گفته­اند: مراد از تکذیب مدعی مشاهده، تکذیب مدعی ظهور است.۵ بنابراین می­توان دریافت که در روایت، صِرف دیدار، منتفی نشده است و عالمان نیز نفی اصل دیدار را استفاده نکرده­اند. به علاوه، روایت، مدعی مشاهده را کذّاب می­داند؛ حال اگر کسی امام را ببیند و به دیگران نگوید، تحت این روایت قرار نمی­گیرد؛ لذا اصل دیدار، امر ممکنی خواهد بود.
نکته آخر این‌که علمای ما که موفق به دیدار حضرت شده بودند، آن را برای مردم بازگو نمی­کردند؛ بلکه اطرافیان و خواص آنان، از روی شواهد و قراینی یا در زمان­های بعد، متوجه وقوع دیدار آن عالم با امام می­شدند؛ لذا عالمان تحت «عنوان مدعی مشاهده» قرار نمی­گیرند و این روایت، با داستان ملاقات برخی بزرگان تنافی ندارد. ضمناً به علت فراوانی مدعیان دروغین ملاقات، هر کس ادعای دیدار نمود نباید فوری آن را پذیرفت.

پی نوشت:
۱٫ کمال الدین، ج۲، ب۴۵، ح ۴۵٫
۲٫ بحار الانوار، ج۵۲، ص۱۵۱٫
۳٫ انوار الهدایه، ج۱، ص۲۵۶٫
۴٫ تاریخ الغیبه الصغری، ج۱، ص۶۳۹-۶۵۴٫
۵٫ مهدی منتظر، ص۹۳٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *