وظایف منتظران در آینه دعای مهدوی (عج)

وظایف منتظران در آینه دعای مهدوی (عج)

وظایف منتظران در آینه دعای مهدوی(عجل الله تعالی فرجه الشریف)
بزرگ‌ترین معلّم انتظار راستین، امام موجود منتظر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. سخنان نورانی و ادعیه مأثورِ آن امام پنهان از دیده، درسنامه بزرگ تربیتی است که از سالکان کوی یار و راهروان راه انتظار دستگیری و تا رسیدن به مقصد و نیل به مقصود همراهی می‌کند. دعای دلنشین «اللهمّ ارزقنا توفیق الطاعه»،۱ که از ادعیه ارزشمند آن امام همام(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است، بیانگر مجموعه وظایف فرد وجامعه منتظر است.
وظایف شخصی منتظران
امور شخصی
۱٫ هر منتظری باید اهل پیوند با خداوند بزرگ باشد و ضمن درخواست روزی در ابعاد ذیل، برای درونی کردن و استقرار این صفات در خویش تلاش کند:
أ. توفیق طاعت:‌ منتظر راستین هم اهل اطاعت خدا، پیامبر(صل الله علیه و اله و سلم) و امام معصوم(علیهم السلام) است و هم توفیق چنین فرمانبری را همواره از خدای سبحان می‌خواهد: اللهّمَ ارزقنا توفیق الطاعه.
ب. دوری از معصیت: گناهان، موانع مسیر حرکت به سوی خدا و مهم‌ترین عامل سقوط انسان‌اند، از همین‌رو منتظر حقیقی امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) باید ضمن درخواست توفیق الهی در ترک گناهان، سعی بلیغ خویش را در تحقق چنین صفتی به‌کار گیرد. گفتنی است گناهان، هرچند به کوچک و بزرگ (صغیره و کبیره) قسمت شده‌اند، هر نافرمانی خدای متعالی گناهی بزرگ است: و بُعد المَعصیه.
ج. نیت خالصانه: اصلاح انگیزه اعمال (نیت) و خلوص هرچه بیشتر از هر شائبه شرک و ریا در جمیع مراتبش، به گونه‌ای که چیزی جز اطاعت امر الهی و انجام دادن آنچه موجب رضای حق است در نیّت انسان سهم نداشته باشد، از وظایف اهل انتظار است: و صدْق النیّه.
د. شناخت محرّمات الهی: ترک معاصی، شدنی نیست مگر با شناخت چیزهایی که خداوند سبحان با حکمت بالغه‌اش بر بندگانش حرام کرده است. و چون حرام یعنی آنچه دریدن پرده آن روا نیست خواه آن چیز، حق باشد یا دین و یا قانون و یا… منتظری که محرمات الهی را نشناسد و حریم آن را پاس ندارد، چه بسا به شکستن حریم‌آن‌ها گرفتار آید، از این‌رو شناختن محرمات الهی ضروری است: و عرفان الحُرمه.
۲٫ انسانی که در انتظار کریم‌ترین انسان‌های عصرش به سر می‌برد، بایسته است که از خداوند کریم اعطا و ازدیاد و حفظ کرامت خود را در اسباب کرامت طلب کند و خویش هم در تحقق آن خواسته‌ از پای ننشیند.
أ. درخواست هدایت تکوینی خاص: آنچه مایه کرامت جان آدمی است، هدایت یافتن به نور دین الهی و حفظ تقوا است. آنان‌که به مسیر اطاعت او هدایت نشوند، در سیاهی جهالت‌ها و انحراف‌ها سرگردان و از کرامت الهی انسان محروم خواهند شد. بر انسان منتظر است که با تلاش علمی و جهد عملی، زمینه افاضه هدایت تکوین را در خویش هر لحظه پرورش دهد: و اکرمنا بالهُدی.
ب. درخواست استقامت در مسیر هدایت: با کسانی که از هدایت الهی بهره‌مندند؛ امّا پس از اندک زمانی با غفلت از حق و روی آوردن به اهوا و امیال خویش از جاده هدایت به بیراهه ضلالت افتادند و نور هدایتشان را در شب دیجور گمراهی خاموش کردند، پس بر منتظران راستین بایسته است که در مسیر هدایتی که خدای سبحان آن‌ها را به آن رهنمون شده است استقامت ورزند و با تمّسک به علم و ایمان ازهر اعوجاجی دوری جویند تا مشمول هدایت‌های برتر که محصول استقامت در مسیر هدایت است باشند: والاستقامه.
۳٫ زبان، ترجمان عقل و اندیشه انسان است، از این‌رو توفیق نیک‌گفتاری زبان صیانت از آن برای اهل انتظار ضروری است. طبق آموزه‌های این دعای شریف، منتظران راستین می‌باید با توجّه به آنچه در پی می‌آید در صیانت زبان خویش کوشا باشند:
أ. سخن صائب گفتن: منتظر راستین آن حضرت می‌باید جز از سر راستی سخن نگوید و گفتار غیرصائب را (به جدّ یا به هزل) وا نهد: وسددّ ألسنتنا بالصواب.
ب. حکیمانه سخن گفتن: گفتن سخنان بی‌محتوا و بی‌فایده که نه در امر دین سودی می‌بخشد و نه در کار دنیا، کاری حکیمانه نیست. آنچه حکیمانه نیست لغو است و اهل ایمان از لغو اعراض می‌کنند. بر همین اساس بر اهل انتظار شایسته است که حکیمانه سخن بگویند و زبان را از سخنان لغو صیانت کنند: والحکمه.
۴٫ قلب انسان منتظر، ظرف مبارکی است که هر مظروفی شایسته آن نیست. در این دعای شریف هم مظروف شایسته قلب مؤمن معرفی و هم وظیفه منتظران راستین در این موضوع بازگو شده است:
أ. کسب نور علم: اکتساب علم و خروج از سیاهی نادانی، وظیفه منتظران ظهور امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)است و چون علوم اکتسابی بی‌تعلیم و تعلّم به دست نمی‌آیند، از این‌رو تعلیم و تعلم و تلاش در جهت کسب علم حصولی و نیز تهذیب دل برای ادارک حقایق علم حضوری، وظیفه هر مسلمان منتظری شمرده شده است.
ب. کسب نور معرفت: معرفت اخصّ از علم است و به علمی اطلاق می‌شود که با تمییز کامل معروف از غیر خود و ادراک خصوصیات آن همراه است. بر منتظران راستین است که به اکتساب علم بسنده نکنند و با عمق بخشیدن به گستره علوم به کسب معرفت نایل آیند، که هر معرفتی علم هست؛ اما هر علمی معرفت نیست.
امور اجتماعی و سیاسی
حوزه امنیت اقتصادی
داشتن فعالیت اقتصادی سالم و مشروعی که زمینه درآمد و ارتزاق انسان باشد از وظایف اهل انتظار است. فعالیت‌های اقتصادی مشروع، افزون بر اینکه فرد و جامعه را از محصول آن بهره‌مند می‌سازد، زمینه درآمدهای نامشروع را نیز ضعیف می‌‌کند و در نتیجه امنیت اقتصادی را به ارمغان می‌آورد.
این مهم جز با اهتمام به مفاد این دعای شریف به دست نخواهد آمد:
أ. دوری از اموال و درآمدهای ناسالم و نامشروع که عادتاً محصول گذشتن از خطوط احکام الهی و ظلم و اجحاف در حق دیگران است: وطهّر بطوننا من الحرام.
ب. پرهیز از درآمدهایی که حلال یا حرام بودن آن‌ها مبهم و نامشخص است: والشبهه.
حوزه امنیّت اجتماعی
تأمین امنیت اجتماعی و اخلاقی جامعه اسلامی برآیند عمل به شش وظیفه ذیل است:
۱٫ رعایت حقوق دیگران که با دو عنوان کلّی در این دعای شریف بیان گردیده است:
أ. ضایع کردن یا ادا نکردن حقوق صاحبان حق، معنای حقیقی ظلم است؛ خواه در حق خویش باشد یا دیگران؛ از حقوق الهی باشد یا حقوق مخلوقات؛ مادی باشد یا معنوی. دوری از ظلم در جمیع مراتبش از وظایف منتظر است: واکفف أیدینا عن الظلم.
ب. اگر انسان با قصد و دانایی چیزی مادی یا غیرمادی را که دیگری نسبت به آن حقی دارد مخفیانه و بدون دلیل موجّه شرعی از او بگیرد، چنین فردی را سارق می‌نامند. اهل انتظار راستین نه تنها حقوق دیگران را محترم می‌شمارند، هرگز هیچ حقی را از صاحب حقی به سرقت نمی‌برند: والسرقه.
۲٫ چشم‌های پاک، لایق نظاره بر جلوه‌های گوناگون جمال حق‌اند و دیدگان ناپاک سبب آلوده شدن قلب و محروم ماندن از رؤیت‌ جلوه‌های نورانی حق، از این‌رو صیانت چشم با دو عامل اساسی سفارش شده است:
أ. وقتی به مقتضای تقوا و اعتدال اخلاق انسانی عمل نشود و فسق و گناه آشکار گردد، فجور رخ می‌نماید. فجور در خصوص هر شیء به حسب همان چیز معنا می‌شود و فجور چشم آن است که بیننده مناظری باشد که رؤیت‌ آن‌ها خلاف اقتضای تقواست. دوری از چنین عملی، اولین وظیفه کسانی است که دل به دیدار آخرین ذخیره الهی بسته‌اند: واغضض أبصارنا عن الفجور.
ب. خیانت آن است که بر خلاف عهدی که تکویناً یا تشریعاً از کسی توقع می‌رود یا به آن موظف شده است، کاری کند یا نیّتی در دل بپرورد. این وصف نیز چون فجور، مناسب حال هر شیء معنا می‌شود. بر این اساس، خیانت چشم آن است که انسان چشم را برخلاف اراده یا دستور آفریننده‌اش به کار گیرد. پرهیز از خیانت چشم نیز وظیفه‌ای دیگر از وظایف اهل انتظار است: والخیانه.
۳٫ حرف حق و سخن الهی، اگرچه در مقام فاعلیّت تام‌ّاند؛ ولی اگر گوش قابلی نباشد، در دل به ثمر نخواهند نشست. فرد و جامعه‌ای که در انتظار ولیّ الله زمانش به سر می‌برد، می‌‌باید هماره گوش را منزّه بدارد تا در قابلیّت نیز تاّم باشد و این مهم نیز با عمل به دو دستور شدنی است:
أ. هر سخن یا عملی که بی‌‌ثمر بوده و از پشتوانه فکری برخودار نباشد لغو است و انسان را به بیهودگی می‌کشاند وخدا را از خاطر می‌برد. بر منتظران راستین امام عصر بایسته آن است که با گوش نسپردن به لغو در صیانت آن بکوشند: واسدد أسماعنا عن اللغو.
ب. غیبت آن است که پشت سر مسلمانی سخنی گفته شود که اگر بشنود، ناراحت شود. این گناه بزرگ، در کدورت روح انسان و تضییع قابلیت هدایتی، نقش عمده‌ دارد، پس رواست که مؤمنان منتظر از گوش سپردن به چنین سخنانی بپرهیزند: والغیبه.
وظایف گروه‌ها
در فقرات آتی وظیفه اصناف و گروه‌های مختلف اجتماعی، از چندین جهت بازگو گردیده است. این فقرات گاهی اجتماع را بر اساس دانش و زمانی بر پایه سطح توانایی اقتصادی و هنگامی طبق موقعیت‌های سیاسی و وقتی برابر گروه سنّی یا جنسی قسمت کرده و وظیفه هریک را جداگانه برشمرده است.
۱٫ وظایف علما:
علما به ویژه عالمان علوم الهی و پاسداران حریم دین، پیشگامان صلاح و سداد امّت‌اند، از این‌رو نقش مؤثری در زمینه‌سازی ظهور آخرین حجّت الهی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) بر عهده دارند که پرداختن به وظایف این گروه فرهیخته، در آغاز بخش‌های مرتبط با وظایف گروه‌ها، حاکی از اهمیت وظیفه آنان و نقش مؤثرشان در اصلاح فرهنگ انتظار و هدایت منتظران است. دو وظیفه عمده دانشمندان عبارت است از:
أ. زهد: دنیاطلبی و رغبت باطنی به آنچه وابسته به دنیاست بزرگ‌ترین آفت دانشمندان است،۲ از همین‌رو بایسته است دانشمندان بکوشند تا ملکه زهد و بی‌رغبتی به زینت‌های حقیقی و اعتباری دنیا را در خویش تقویت کنند، به گونه‌ای که در باطن به دنیا و متعلقاتش بی‌میل شوند و زندگی دنیا را جز برای آباد ساختن آخرت نخواهند و بدین وسیله زمینه‌ساز اصلاح خویش و تصحیح رفتار امّت منتظر گردند: و تفضّل علی علمائنا بالزهد.
ب. نصیحت: واژه «نُصح» به معنی خلوص تمام و نزاهت از هر شائبه‌ و ناخالصی است. از این بخش نورانی چنین برمی‌آید که دانشمندان باید هم در اندیشه و قول و فعل خویش از هر شائبه آلوده کننده‌ای پیراسته باشند و هم با یکرنگی و خلوص خیرخواه امّت باشند و جز به خیر و صلاح آنان نیندیشند، سخن نگویند و کار نکنند. چنین عالمانی از انتظار راستین برخوردارند، زیرا امام منتظر آنان در زهد و نصحیت برترین انسان عصر خویش است و آن‌که با امامتش سنخیّت ندارد، منتظر او نیست: والنصیحه.
۲٫ وظایف دانشجویان
دومین گروهی که تأثیر شگرفی در هدایت امّت اسلامی دارند دانشجویان به ویژه طالبان علوم و معارف وحیانی‌اند. این گروه که زمینه‌ساز نهادینه شدن فرهنگ انتظار و اصلاح زمینه ظهورند وظایفی دارند:
أ. تلاش در راه علم‌اندوزی: جهد یعنی به کار بستن تمام توان و کوشش نهایی انسان در مسیر رسیدن به مقصود. طالب دانش باید تمام کوشش خویش را در راه علم‌اندوزی به کار گیرد. فرد یا جامعه جاهل، به مراتب حقیقی انتظار دست نمی‌یابد و نمی‌تواند زمینه‌ساز ظهور امامی باشد که خود خزانه علم الهی است: و خزّان العلم،۳ از این‌رو کوشش در علم‌اندوزی از وظایف منتظران راستین آن امام همام(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به ویژه طلاب و دانشجویان است: وعلی المتعلّمین بالجهد.
ب. رغبت در کسب علم: رغبت، تمایل اکید و میل شدید است. از دیگر صفات دانشجوی منتظر داشتن میل شدید به اندوختن علم و تجهیز به آخرین دستاوردهای علمی و فکری و نیز تولید دانش و اندیشه است. از این بخش دانسته می‌شود وظیفه بایسته دانشجویان و طلاب منتظر، تلاش برای فراگیری از سر میل و رغبت قلبی است، چون تلاش بی‌رغبت، به سردی و سستی می‌گراید و متوقف و خاموش می‌شود: و الرّغبه.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *