فرار از فتنهها زمان غیبت کبری

بخاری در دو جا از کتاب صحیح «۳۵»، از ابو سعید خدری از حضرت رسول- صلّی اللّه علیه و آله- روایت کرده است:
«زمانی برای مردم پیش خواهد آمد که بهترین مال هر کس گوسفند باشد که برای چرانیدن آنها به بالای قلّههای کوه و مراتع سرسبز و جاهای بارانی میرود و دینش را از فتنهها سالم نگاه میدارد.»
این روایت را ابو داوود «۳۶» و ابن ماجه «۳۷» نیز به همین عبارت نقل کردهاند.
(۳) ابن ماجه روایتی دیگر را با این عبارت نقل کرده است «۳۸»:
«فتنههائی خواهد بود و بر درهای آن خوانندگان و دعوت کنندگان به سوی آتش، اگر بمیری در حالی که ریشه درختان را به دندان گرفتهای، بهتر است از اینکه دنبالهرو اینان باشی.»
این روایات، گرچه با مفهوم گستردهای که دارند با قواعد عمومی مخالف میباشند، ولی به هر حال میتوان آنها را مربوط به مواردی دانست که قبلا هم گفته بودیم، که همان موارد وجوب عزلت و کنارهگیری از جامعه باشد. لکن
______________________________
(۳۵) صحیح بخاری ۸/ ۱۲۹، و ۹/ ۶۶٫
(۳۶) سنن ابو داوود ۲/ ۴۱۸٫
(۳۷) سنن ابن ماجه ۲/ ۱۳۱۷٫
(۳۸) سنن ابن ماجه ۲/ ۱۳۱۸؛ صحیح مسلم ۶/ ۲۰٫
تاریخ غیبت کبری ،ص:۴۲۵
در مواردی که عزلت و کنارهگیری حرام است؛ باید در متن جامعه زندگی کرد و به کارهای اجتماعی پرداخت.
(۱) در همین گونه روایات، جملات و عباراتی دیگر نیز آمده است که جهاد را در همین شرایط لازم دانسته، و در عین حال که نصیحت به فرار از فتنهها میکند، وادار به جهاد نیز مینماید، و وجوب فرار را مربوط به کسانی میداند که نتوانند جهاد کنند و از آن عاجز باشند، و جهاد در مرتبه جلوتر قرار دارد، چنانکه از نظر قواعد عمومی نیز صحیح همین است.
(۲) ابن ماجه «۳۹» روایت کرده است که حضرت رسول فرموده است:
«بهترین طرز زندگی مردم، آن است که یک شخص افسار اسبش را در راه خدا به دست گیرد و بر پشت او بجهد و شتابان بتازد؛ از هر جا فریادی شنید و در هر گوشهای اضطرابی مشاهده کرد، به سوی آنجا بشتابد و در پی مرگ یا کشته شدن (در راه خدا) باشد. و یا شخصی در بالای کوه و یا درّهای از همین کوه و درّهها به دنبال گوسفندانش باشد و به نماز بایستد و زکاتش را بدهد و خدایش را بپرستد تا آن لحظه که مرگش برسد. این دو گروه از مردم، همیشه در حال خیر و خوبی هستند.»
(۳) و همو نیز «۴۰» از ابو سعید خدری روایت کرده است که مردی به حضور رسول خدا آمد و گفت: کدام یک از مردم برتر و بهترند؟ حضرت فرمود: مردی که در راه خدا با جان و مالش پیکار کند و بکوشد. پرسید: بعد چه کسی؟ فرمود:
مردی که در درون درّهها به عبادت خدا بپردازد و مردم را از شرّ و آفت خود حفظ کند و آسیبش به کسی نرسد.
ترمذی «۴۱» نیز حدیث دیگری را به همین مضمون نقل کرده است.
(۴) بنابراین در دوره فتنه و آشوب، تکلیف و وظیفه دینی به دو دستور تقسیم میشود که دیگر شقّ سومی ندارد؛ آن کس که از دینش آگاهی دارد و وظائفش را
______________________________
(۳۹) سنن ابن ماجه ۲/ ۱۳۱۶٫
(۴۰) سنن ابن ماجه ۲/ ۱۳۱۷٫
(۴۱) صحیح ترمذی ۳/ ۳۲۰٫
تاریخ غیبت کبری ،ص:۴۲۶
میشناسد، یا توانائی پیکار و مبارزه و جهاد را دارد و میتواند کژیها را راست و از انحرافات و مفاسد جلوگیری کند، و یا اینکه قادر بر این کار نیست.
(۱) اگر توانائی داشت و توانست که جهاد کند، بر او واجب و لازم است؛ ولی اگر نتوانست، در این صورت بهتر است که از جامعه دوری گزیند، و گوسفندان خود را بردارد و در کوهستانها زندگی کند و از فتنهها و آشوبها به دور باشد. و امّا اگر بخواهد با همان انسانهای منحرف همنشین باشد، و خود از اراده و ایمانی محکم برخوردار نباشد، خواه ناخواه آیندهای روشن نخواهد داشت و کارش به جایی میرسد که نه در دنیا خوشبخت و نه در آخرت سعادتمند است، چنانکه زندگی امروز اکثر مردم را میبینیم.
برگرفته از کتاب تاریخ غیبت کبری نوشته اقای محمد صدر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *