عجز از شکر از خداوند در روایات

اگر بخواهیم شکر یکی از نعمت های الهی را به جا آوریم، باید همزمان با معرفت قلبی نسبت به آن نعمت، به زبان هم سپاسگزار باشیم و در عمل نیز آن نعمت را در جهت رضای خدا به کار ببریم. همه این مراتب، اعمال اختیاری ما هستند، ولی «معرفت حمد خدا» و «توفیق سپاسگزاری» از او را مدیون خود او هستیم و لذا باید بگوییم:
فَکَیفَ لی بِتَحصیلِ الشُّکرِ؟! وَ شُکری اِیّاکَ یَفتَقِرُ اِلی شُکرٍ، فَکُلَّما قُلتُ لَکَ الحَمدُ، وَجَبَ عَلَیَّ لِذلِکَ اَن اَقُولَ لَکَ الحَمدُ.(۱)
خدایا! چگونه می توانم حقّ شکر (تو) را ادا کنم، در حالی که هرگونه شکرگزاری من از تو، احتیاج به شکر دیگری دارد!!؟ پس هرگاه تو را حمد گویم، بر من لازم می شود که به خاطر آن حمد تو را باز گویم.
این که ما بتوانیم خدا را حمد گوییم، نعمتی است بزرگ تر از آن نعمتی که به خاطر آن خدا را حمد گفته ایم: «کانَ الحَمدُ اَفضَلَ مِن تِلکَ النِّعمَهِ»(۲)

۱- بحارالانوار/ ج۹۴/ ص۱۴۶: مناجات الشّاکرین، از دعاهای خمس عشره.
۲- اصول کافی/ کتاب الایمان والکفر/ باب الشّکر/ ح۱۳٫
{صفحه۶۳}
پس با هر شکر نعمتی، بیش تر مدیون خداوند می شویم. حتّی اگر سجده شکر به جا آوریم، شناخت و توفیق انجام این عمل نیز نعمتی است که نسبت به آن هم وظیفه شکرگزاری داریم. حال اگر بخواهیم شکر آن را به جا آوریم، هر عملی که به عنوان شکر انجام دهیم، ما را بیش تر مدیون لطف بی پایان الهی می سازد. بدین ترتیب، به روشنی می یابیم که هیچ گاه قادر به شکرگزاری خدای متعال نیستیم. امام صادق علیه السلام می فرمایند:
فیما اَوحَی اللهُ عزَّوَجَلَّ اِلی مُوسی علیه السلام: یا مُوسی اُشکُرنی حَقَّ شُکری. فقالَ: یا رَبِّ وَ کَیفَ اَشکُرُکَ حَقَّ شُکرِکَ، وَ لَیسَ مِن شُکرٍ اَشکُرُک بِهِ اِلّا وَ اَنتَ اَنعَمتَ بِهِ عَلَیَّ؟ قالَ: یا مُوسی الآنَ شَکَرتَنی حِینَ عَلِمتَ اَنّش ذلِکَ مِنّی!(۱)
خدای عزّوجلّ به حضرت موسی علیه السلام وحی فرمود: ای موسی! حقّ شکر مرا ادا کن. حضرت موسی عرضه داشت: ای پروردگار من! گونه حقّ شکر تو را ادا کنم، در حالی که هیچ شکری نیست که با آن، شکر تو را به جا آورم، مگر این که در همین شکرگزاری هم نعمت تو شامل حال من شده است (که توانسته ام شکر کنم). (خداوند) فرمود: ای موسی! حال که فهمیدی (معرفت و توفیق) شکرگزاری، نعمتی از جانب من است، شکر مرا به جا آورده ای!
بنده باید چنان معرفتی پیدا کند تا بفهمد در هر کار نیکی از جمله شکر خداوند، مدیون لطف او می باشد. در این صورت است که خود را نسبت به شکر نعمت های بیکران الهی عاجز می یابد و بالاترین حدّ شکرگزاری رسیدن به همین مرحله است و می توان گفت حقّ شکر خدا تنها در این صورت ادا می شود. تا وقتی که انسان هنوز به این حدّ نرسیده، در شکر پروردگارش کوتاهی کرده است.

۱- اصول کافی/ کتاب الایمان والکفر/ باب الشّکر/ ح۲۷٫
{صفحه۶۴}
برگرفته از کتاب آفتاب در غربت نوشته آقای محمد بنی هاشمی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *