زیارت ناحیه مقدسه

زیارت نامهای است که به امام زمانعلیه السلام نسبت داده شده است. مضامین بلند و نیز تایید برخی از علمای شیعه، این نسبت را تقویت میکند. [۱] اگر چه برخی نیز به انتساب آن به حضرت ولی عصرعلیه السلام تردید کرده، آن را از تالیفات سید مرتضی دانستهاند. [۲] .
و ممکن است گفته شود اصل زیارت از حضرت مهدیعلیه السلام نقل شده؛ اما سید مرتضی بخشهایی را به تناسب به آن افزوده است. [۳] .
بنابراین انتساب قطعی آن به حضرت مهدیعلیه السلام، محل تامّل است.
متن زیارت، خطاب به سیدالشهدا و شهدای کربلا است و نام یکایک آنان، اغلب با ذکر اوصاف و خصوصیاتشان و نیز اسامی قاتلان آن شهدا در آن آمده است.
آغاز زیارت، این گونه است: «السَّلامُ عَلَیکَ یا اَوَّلَ قَتیلٍ مِن نَسْلِ خَیْرِ سَلیلٍ…».
این زیارت در کتاب مفاتیح الجنان ذکر نشده؛ ولی این چیزی را از آن کم نکرده و همچنان مورد توجه بزرگان شیعه بوده است.
«زیارت ناحیه»، عملکرد ظالمانه بنیامیّه را به نحوی بازگو نموده که تمام مردم دنیا متوجه میشوند که چه جرم و جنایت بزرگی در کربلا، نسبت به فرزندان پیامبر اکرمصلی الله علیه وآله واقع شده است.
هیچ زیارتی، عمق فاجعه کربلا را همانند زیارت ناحیه بیان نکرده است؛ مثلاً در «زیارت عاشورا» فقط اشارهای به عظمت مصایب امام حسینعلیه السلام و فاجعه عاشورا شده است؛ ولی همانند زیارت ناحیه نیست و در هیچ موردی مصیبت عاشورا آن گونه که بوده جلوه داده نشده است.
یکی از مواردی که این حادثه وحشتناک را تبیین میکنند، این جملات تاثرانگیز است: «اگر روزگار، تولّد مرا به تاخیر انداخت و مرا از یاری تو محروم گردانید و با محاربان تو به محاربه نپرداختم و با دشمنان تو به ستیز نایستادم، اکنون صبح و شام برای تو شیون میکنم و به جای اشک خون میگریم».
در یکی دیگر از قسمتهای آن – که به جزئیات دقیقی از حادثه عاشورا اشاره نموده – آمده است:
«اسب تو شتابان و شیون کنان، شیهه میکشید و گریان به سوی حرمسرای تو رهسپار گردید. همین که زنان حرم اسب تو را به هم ریخته و زار دیدند و زین تو را واژگون مشاهده کردند، از خیمهها بیرون آمده همگی مو پریشان کرده، سیلی بر صورتها میزدند. نقاب از چهره انداخته و صدا را به ناله بلند کردند. بعد از عزّت و سربلندی، به روزی تاسف بار، مبتلا شدند و به سوی قتلگاه تو حرکت کردند در حالی که…». [۴] .
زیارت ناحیه مقدسه، همانند زیارت عاشورا برای روز عاشورا وارد شده و در غیر عاشورا نیز خوانده میشود.
در این رابطه، شیخ مفیدرحمه الله – به عنوان اوّلین ناقل زیارت ناحیه – و شیخ محمد ابن مشهدی فرمودهاند: «زیارت ناحیه مقدسه، مخصوص روز عاشورا است؛ ولی بزرگان دیگر نظیر سید مرتضی سید بن طاووس و علامه مجلسیرحمه الله، این زیارت را مطلقه دانستهاند [۵] ؛ یعنی، در هر زمان دیگر نیز میتوان آن را قرائت نمود.
پی نوشت ها:
[۱] بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۲۸٫
[۲] بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۲۳۱، ح ۳۸: «در صدر روایت نوشته والظّاهِرُ اَنَّهُ مِنْ تالیف السَّیِدِ المُرتَضی…».
[۳] ر.ک: همان.
[۴] بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۲۲٫
[۵] ر.ک: بحارالانوار، ج ۹۸، ص ۳۲۸، ح ۹٫
برگرفته از کتاب دانشنامه مهدویت و امام زمان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *