زمین و همه محصولات ملک امام مهدی در روایات

رکن بودن امام علیه السلام نسبت به زمین را دانستیم و روشن شد که نفس وجود امام علیه السلام دارای مجموعه ای از فواید تکوینی است، چه این حقیقت برای کسانی روشن و مورد قبول باشد و چه آن را قبول نداشته باشند و یا این که اصلاً چنین چیزی را ندانند. این علم یا جهل و عقیده داشتن یا نداشتن هیچ اثری در واقعیّت امر ندارد. برای دانستن سرّ این مطلب، باید به این حقیقت توجّه کنیم که اصولاً خدای متعال زمین را برای امام علیه السلام خلق نموده است و ایشان مالک واقعی زمین و ثمرات آن هستند. در کتاب اصول کافی بابی تحت عنوان «انَّ الارضَ کلَّها لِلامام علیه السلام» آمده است. روایات این باب بیان می کنند که خداوند زمین را ملک امامان علیهم السلام قرار داده و آن ها را در نحوه استفاده از زمین آزاد گذاشته است. در این قسمت به ذکر چند نمونه از روایات این باب اکتفا می نماییم:
عن ابی جعفر علیه السلام قالَ: وَجَدنا فی کتابِ عَلیٍّ علیه السلام (اِنَّ الارضَ لِلّهِ یُورِثُها مَن یَشاءُ مِن عِبادِهِ وَ العاقِبَهُ لِلمُتَّقین)(۱) اَنَا وَ اَهلُ بَیتی الَّذینَ اَورَثَنَا اللهُ الارضَ، و نحنُ المُتّقونَ، و الاَرضُ کلُّها لَنا.(۲)
امام باقر علیه السلام فرمود: در کتاب علی علیه السلام چنین یافتیم: «زمین از آن خداست که آن را به هرکس از بندگانش که بخواهد می بخشد و عاقبت از آن متقیان است». (امیرالمومنین علیه السلام نوشته اند:) من و اهل بیتم کسانی هستیم که خدا زمین را به ارث به آن ها واگذار نموده است، و ما پرهیزکاران هستیم، و همه زمین از آن ماست.
خدای متعال، زمین را با تمام آن چه در آن هست یا از آن به دست می آید، به امام علیه السلام بخشیده است. پس باید به راستی قبول داشته باشیم که همه نعمت های زمین، ملک امام است. ایشان می توانند برای استفاده دیگران شروطی قرار دهند و تصرّف در ملک ایشان بدون رضایت مالک، مسلّماً حرام خواهد بود. از طرف دیگر،

۱- اعراف/ ۱۲۸٫
۲- اصول کافی/ کتاب الحجّه/ باب انّ الارض کلّها للامام علیه السلام/ ح۱٫
{صفحه۱۱۱}
ائمّه علیهم السلام مجاز هستند که از ملک خود به هرکس که می خواهند ببخشند. حدیث ذیل شاهد این مطلب است:
فردی بنام «مِسمَع» مالی را در مدینه خدمت امام صادق علیه السلام آورد و امام علیه السلام آن را نپذیرفته، برگرداندند. راوی حدیث می گوید: از «مسمع» پرسیدم چرا حضرت مالی را که برای ایشان بردی، به خودت برگرداندند؟ جواب داد: من وقتی خدمت امام صادق علیه السلام رفتم، عرض کردم: «آقا این پول هایی که خدمت شما آورده ام، مربوط به امور غوّاصی بحرین است که به من واگذار شده است. و در غواصی خود، چهارصد هزار درهم پیدا کرده ام. خمس آن، هشتاد هزار درهم می ود که آن را خدمتتان آورده ام. و نخواستم در این حقّ شما که خداوند تبارک و تعالی در اموال ما قرار داده است تصرّف کنم. حضرت جواب فرمودند:
اَوَ ما لَنا مِنَ الاَرضِ و ما اَخرَجَ اللهُ منها الاّ الخُمس؟!
آیا حقّ ما از زمین و محصولات آن فقط در حدّ یک پنجم است؟
یا اَبا سیّارِ اِنّ الارضَ کلَّها لَنا. فما اَخرَجَ اللهُ منها مِن شَیءٍ فهو لنا.
ای ابا سیّار! همه زمین از آن ماست. پس هرچه خدا از آن بیرون می آورد نیز از آن ماست.
مِسمَع (که تازه متوجّه این واقعیّت شده و شیعه متعبّدی نیز بوده است) عرض کرد: پس من همه مال را خدمت شما بیاورم؟ امام علیه السلام فرمودند:
قد طَیَّبناهُ لک و اَحلَلناک منه، فضُمَّ الیکَ مالَک.
ما آن را برای تو پاک و حلال قرار دادیم پس مال خود را بردار و ببر.(۱)
در ادامه، حضرت توضیح فرمودند که:
کُلُّ ما فی ایدیِ شیعَتِنا مِنَ الاَرضِ فهم فیه مُحَلَّلُونَ حتّی یَقُومَ قائِمُنا… و امّا ما کان فی اَیدی غَیرِهِم، فَاِنَّ کَسبَهم مِنَ الاَرضِ حَرامٌ

۱- البته این حرام کردن امام علیه السلام مورد شخصی بوده است نه این که به طور کلی ائمّه علیهم السلام حقّ خمس خویش را در زمان غیبت به شیعیان خود بخشیده باشند.
{صفحه۱۱۲}
عَلَیهِم، حَتّی یقومَ قائمُنا فَیَاخُذُ الارضَ مِن اَیدیهم و یُخرِجُهُم صَغَرَهًَ.(۱)
هرچه از زمین در اختیار شیعیان ماست، برایشان حلال است تا روزی که امام عصر علیه السلام قیام کند… ولی دارائی های غیر شیعه، پس بهره ای که از زمین می برند حرام است، تا زمانی که قائم ما قیام کند. پس ایشان زمین را از دستشان می گیرد و آن ها را با خواری بیرون می کند.
به صورت ظاهر، همه انسان ها اعمّ از شیعه و غیر شیعه، به طور مساوی می توانند از ملک امام علیه السلام استفاده کنند، ولی تصرّف در ملک ایشان بدون رضایت شان حرام است. البتّه رضایت ایشان عین رضایت پروردگار است. یعنی در حقیقت رضای خدا در این است که فقط اهل ولایت، حقّ استفاده مشروع از زمین و محصولات آن را دارند و خواست اهل بیت علیهم السلام حکایت از خواست خدای متعال می کند:
(و ما تَشاوُون الاّ اَن یَشاءَ اللهُ)(۲)
چیزی نمی خواهید مگر این که خدا بخواهد.
از امام هادی علیه السلام ذیل این آیه شریفه نقل شده:
اِنَّ اللهَ جَعَلَ قُلوبَ الاَئمَّهِ مَورِداً لِاِرادَتِهِ. فاذا شاءَ اللهُ شیئاً شاووا. و هُو قَولُ اللهِ: (وَ ما تَشاوُونَ الاّ ان یَشاءَ الله)(۳)
خداوند دل های امامان علیهم السلام را محلّ ورود اراده خود ساخته است که اگر خدا چیزی را بخواهد، آن ها هم همان را می خواهند. و این گفته خداوند است که: «و شما جز آن چه خدا می خواهد، نمی خواهید».
پس هرچه امام علیه السلام می خواهد، در حقیقت همان چیزی است که خدا خواسته است. ائمّه علیهم السلام هوی و هوس ندارند که مطابق آن اعلام خشنودی یا عدم خشنودی کنند. بلکه رضای ایشان هم رضای خداست. اگر امام علیه السلام از امری خشنود باشد، خداوند هم از آن خشنود است و اگر ناخشنود باشد، خداوند هم از آن ناخشنود است.

۱- اصول کافی/ کتاب الحجّه/ باب انّ الارض کلّها للامام علیه السلام/ ح۳٫
۲- دهر/ ۳۰٫
۳- بحارالانوار/ ح۲۴/ ص۳۰۵/ ح۴٫
{صفحه۱۱۳}
در حقیقت رضا و سخط خدا را از طریق رضا و سخط اهل بیت علیهم السلام باید فهمید.(۱)
برگرفته از کتاب آفتاب در غربت نوشته آقای محمد بنی هاشمی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *