دوران سفیر چهارم امام عصر

شیخ طوسی روایت می کند که ابن روح، ابو الحسن علی بن محمد سمری را به جانشینی خود تعیین کرد ( (۱)). به گفته طبرسی این تعیین با تصریح و دستور شخص امام دوازدهم صورت گرفت ( (۲)).
کنیه اش از سمر با صیمر، واقع در یکی از قراء بصره، که بستگانش در آنجا زندگی می کردند اخذ شده است ( (۳)). به گفته مسعودی بسیاری از اعضاء این خاندان همچون حسن و محمد، فرزندان اسماعیل بن صالح و علی بن زیاد، در بصره املاک زیادی داشتند. آنان نیمی از در آمد این املاک را وقف امام یازدهم کردند، که هر ساله در آمد آن را دریافت نموده و با ایشان مکاتبه می کرد ( (۴)).
بعلاوه، بعضی از بستگان سمری کارگزاران امام دوازدهم بودند. در میان ایشان علی بن محمد بن زیاد قرار داشت، که از وکلای امام دهم و یازدهم بشمار می آمد و کتابی موسوم به الاوصیاء نوشت تا امامت امام دوازدهم را اثبات کند ( (۵)).
وی شوهر خواهر جعفر بن محمد وزیر بود و این رابطه او را قادر ساخت تا سمت مهمی در دستگاه عباسی بدست آورد ( (۶)). به روایت کلینی، امام دوازدهم در نامه ای به وی ابراز داشت که در سال ۲۸۰/ ۸۹۳ خواهد مرد و سرانجام نیز چنین شد ( (۷)).
نکات مذکور نشان می دهد که سمری از خاندان متدین شیعه بوده که در خدمتگزاری به سازمان امامیه از شهرت برخوردار بودند. در حقیقت، از چنین زمینه خانوادگی، لازم می آمد تا سمری در سفارت با مخالفت اندکی روبرو شود، بویژه آنکه
تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم(عج)، جاسم حسین ،ص:۲۱۱
غیبت طولانی امام دوازدهم ایمان عده زیادی از امامیه را متزلزل ساخته بود.
در عین حال، سفارت سمری بحدی کوتاه مدت بود که نمی توانست تغییرات قابل ملاحظه ای در روابط بین او و وکلا بوجود آورد. گرچه از تفصیلات فعالیتهای وی چیزی معلوم نیست لکن از روایتی که شیخ صدوق نقل می کند روشن می شود که وکلا او را بعنوان سفیر راستین امام برسمیت می شناختند و خمس را به وی تقدیم می کردند ( (۸)).
سمری در پانزدهم شعبان ۳۲۹/ پانزدهم ماه مه ۹۴۱ در گذشت و جنازه اش در خیابان خلجانی در ربع المحول دفن شد ( (۹)). به گفته یاقوت، این ربع در شمال روستای براثا، در سمت غربی بغداد واقع شده است ( (۱۰)).
یک هفته قبل از رحلت سمری این توقیع از سوی امام دوازدهم صادر شد:
«خداوند به برادرانت در رابطه با شما (یعنی در مرگ شما) اجر عنایت فرماید، چون در واقع شش روز دیگر وفات خواهی کرد. از اینرو، امور خود را مهیا کن، و هیچ کس را به جانشینی خویش پس از مرگ منصوب منما. زیرا اکنون غیبت دوم (کبری) آغاز شده است، و تا زمانی طولانی که خداوند اجازه فرماید ظهوری نخواهد بود تا قلوب (مردم) از قساوت، و جهان از بی عدالتی مشحون گردد و کسانی بسوی هواداران (شیعیان) من آیند و مدعی شوند که مرا رویت کرده اند، لکن آگاه باش، هر کس قبل از قیام سفیانی و صیحه آسمانی ادعای رویت مرا کند مفتر کذاب است» ( (۱۱)).
شش روز پس از صدور این توقیع، وکلای اصلی بر بستر مرگ سفیر چهارم جمع شدند و از او پرسیدند چه کسی جانشینی او را عهده دار خواهد شد. سمری پاسخ داد «امر امر خداست و او ابلاغ خواهد فرمود» (لله امر هو بالغه) ( (۱۲)). این آخرین کلامی بود که از سمری، سفیر چهارم شنیده شد. از آن پس ارتباط مستقیم بین سفیران و امام دوازدهم خاتمه یافت. بعبارت دیگر غیبت صغری تمام شد و غیبت دوم و به تعبیر مآخذ متأخر، غیبت کبری آغاز گردید.
تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم(عج)، جاسم حسین ،ص:۲۱۲
برگرفته از کتاب تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم عجل الله تعالی فرجه الشریف نوشته آقای جاسم حسین

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *