امام حسن عسکری و گسترش شبکه وکالت

در پی تلاشهای فراوان امامان پیشین (علیهم السلام) ، در زمان امام عسکری (ع) تشیّع در مناطق و شهرهای مختلف، گسترده شده و شیعیان در نقاط فراوانی زندگی میکردند.
گستردگی و پراکندگی مراکز تجمع شیعیان، وجود سازمان ارتباطی منظمی را ایجاب میکرد تا پیوند شیعیان را با حوزه امامت و نیز ارتباط آنان را با هم دیگر برقرار سازد و از این رهگذر، آنان را از نظر دینی و سیاسی، رهبری و سازماندهی کند.
این نیاز، از زمان امام نهم (ع) احساس میشد و چنان که در سیره آن حضرت و امام دهم (ع) آمده، شبکه ارتباطی وکالت و نصب نمایندگان در مناطق گوناگون، از آن زمان وجود داشته است.
این برنامه در زمان امام عسکری (ع) نیز تعقیب گردید. بنا بر اسناد و شواهد تاریخی، آن حضرت نمایندگانی از میان شخصیتهای برجسته شیعیان، در مناطق متعدد منصوب کرده و با آنان در ارتباط بود و از این طریق، پیروان تشیّع را در همه مناطق زیر نظر داشت.
یکی از نمایندگان امام «احمد بن اسحاق بن عبدالله قمی اشعری»، از یاران خاص امام و از شخصیتهای بزرگ شیعی در قم بود. بعضی از دانشمندان علم رجال، از او به عنوان رابط بین قمیها و امام و از جمله اصحاب خاص آن حضرت یاد کردهاند(۱). اما دانشمندان دیگر، او را وکیل و نماینده امام دانستهاند(۲). از روایتی در بحارالانوار استفاده میشود که او نماینده امام در موقوفات قم بوده است.
در راس وکیلان امام، «محمد بن عثمان عَمْری( رحمه الله) » قرار داشت و وکلای دیگر، به وسیله او با امام در ارتباط بودند. آنان نوعاً اموال و وجوهات جمعآوری شده را به وی تحویل میدادند و او آنها را به محضر امام (ع) میرساند.(۳)
علاوه بر شبکه ارتباطی وکالت، امام از طریق اعزام پیکها، با شیعیان و پیروان خود ارتباط برقرار میساخت و مشکلات آنان را برطرف میکرد.
گذشته از پیکها، امام از طریق مکاتبه با شیعیان، ارتباط داشت و آنان را در موقعیتهای حساس راهنمایی میکرد. نامهای که امام به «ابن بابویه» نوشته، نمونهای از این نامهها است. امام دو نامه نیز به شیعیان قم و آبه (آوه) نوشته که متن آنها در کتابها مضبوط است.(۴) بر اساس روایتی، امام عسکری (ع) بامداد روز هشتم ربیع الاول سال ۲۶۰هـ اندکی پیش از رحلت، نامههای فراوانی به مردم مدینه نوشت.
۱- نجاشی، فهرست اسماء مصنفی الشیعه، ص ۶۶ – محمد بن حسن طوسی، الفهرست، ص ۲۳٫
۲- طبسی، حیاه الامام العسکری۷، ص ۳۳۳٫
۳- محمد بن حسن طوسی، اختیار معرفه الرجال، ص ۵۳۲، ح ۱۰۱۵٫
۴- حسن بن علی بن شعبه، تحف العقول، ص ۴۸۶٫
برگرفته از کتاب درس نامه مهدویت نوشته:خدامراد سلیمیان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *